WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK
Droge Ogen Kliniek Nederland is nauw verbonden met internationaal wetenschappelijk onderzoek. Dr. Vehof doet al meer dan 15 jaar onderzoek naar droge ogen, blefaritis, meibomklierdysfunctie en andere aandoeningen van het oogoppervlak. Zijn onderzoek heeft geleid tot meer dan 100 wetenschappelijke publicaties in internationale vakbladen en wordt wereldwijd veel geciteerd.
Dr. Vehof combineert zijn werkzaamheden als oogarts met wetenschappelijk onderzoek aan onder andere King's College London, het Universitair Medisch Centrum Groningen en Vestfold Hospital Trust (Noorwegen). De nieuwste wetenschappelijke inzichten worden hierdoor direct vertaald naar de diagnostiek en behandeling binnen Droge Ogen Kliniek Nederland.
Hieronder vindt u een selectie van belangrijke wetenschappelijke publicaties. Een volledig overzicht van alle publicaties is beschikbaar via PubMed en Google Scholar.
Internationale richtlijnen voor droge ogen
TFOS (Tearfilm & Ocular Surface Society)
Dr. Vehof is ambassadeur van de Tearfilm and Ocular Surface Society (TFOS) voor Nederland. Onderdeel van zijn werk bij dit gerenommeerde orgaan op het gebied van onder meer droge ogen is het meewerken aan het samenstellen van internationale richtlijnen.
In 2025 werkte Dr. Vehof mee aan TFOS DEWS III, de nieuwste internationale richtlijn voor droge ogen. Dit rapport is opgesteld door een internationaal panel van toonaangevende experts en vormt wereldwijd de basis voor de diagnostiek en behandeling van droge ogen. De aanbevelingen uit dit rapport worden gebruikt door oogartsen, optometristen en onderzoekers over de hele wereld.
TFOS DEWS III – Diagnostic Methodology
Een juiste diagnose vormt de basis van een succesvolle behandeling. In dit internationale consensusrapport worden de nieuwste inzichten beschreven over de diagnostiek van droge ogen en de verschillende onderzoeken die kunnen worden gebruikt om de oorzaak van de klachten vast te stellen. De uitgebreide diagnostiek binnen Droge Ogen Kliniek Nederland sluit nauw aan bij deze internationale aanbevelingen.
Wolffsohn JS, Benítez-Del-Castillo JM, Loya-Garcia D, … , Vehof J, et al. TFOS DEWS III: Diagnostic Methodology. Am J Ophthalmol. 2025 Nov;279:387-450.
TFOS DEWS III – Digest
De TFOS DEWS III Digest geeft een overzicht van de belangrijkste nieuwe inzichten binnen het gehele vakgebied van droge ogen. Onderwerpen zoals epidemiologie, risicofactoren, hormonen, pijn, traanfilm, ontsteking, pathofysiologie, diagnostiek en behandeling komen hierin samen. Het artikel laat zien hoe complex droge ogen zijn en benadrukt het belang van een persoonlijke, op de oorzaak gerichte behandeling.
Stapleton F, Argüeso P, Asbell P, …., Vehof J, et al. TFOS DEWS III: Digest. Am J Ophthalmol. 2025 Nov;279:451-553.
TFOS DEWS II - Epidemiology Report
Al in 2017 werkte Dr. Vehof mee aan het TFOS DEWS II Epidemiology Report, een van de meest geciteerde publicaties over droge ogen wereldwijd. Dit rapport beschrijft hoe vaak droge ogen voorkomt, welke risicofactoren een rol spelen en welke groepen patiënten een verhoogd risico hebben. De inzichten uit dit rapport vormen nog steeds een belangrijke basis voor de huidige kennis over droge ogen.
Stapleton F, Alves M, Bunya VY, …, Vehof J, et al. TFOS DEWS II Epidemiology Report. Ocul Surf. 2017;15:334-365.
TFOS Lifestyle – Impact of Nutrition on the Ocular Surface
Leefstijl speelt een belangrijke rol bij droge ogen. In dit internationale TFOS-rapport wordt het wetenschappelijke bewijs samengevat over voeding, voedingssupplementen en andere leefstijlfactoren die invloed kunnen hebben op het oogoppervlak. Deze kennis helpt patiënten om naast medische behandeling ook zelf bij te dragen aan een gezonder oogoppervlak.
Markoulli M, Ahmad S, Arcot J, … , Vehof J, et al. TFOS Lifestyle: Impact of nutrition on the ocular surface. Ocul Surf. 2023, 29:226-271.
Nieuwe inzichten in de oorzaken van droge ogen
Nieuwe biomarkers voor droge ogen
Dr. Vehof onderzocht samen met collega's honderden ontstekingseiwitten in het bloed. Dit onderzoek levert nieuwe inzichten op in de biologische processen achter droge ogen en kan in de toekomst bijdragen aan betere diagnostiek en meer gepersonaliseerde behandelingen.
Vehof J, Rhee A, Rossi N, Falchi M, Hammond CJ, Williams FMK. A large hypothesis-free proteomics study investigating serum inflammatory markers as biomarkers of dry eye disease. Ocul Surf. 2025 Apr;36:198-208.
Hormonale biomarkers voor droge ogen
In deze internationaal veel geciteerde studie werd voor het eerst aangetoond dat bepaalde androgenen in het bloed samenhangen met droge ogen. Het onderzoek heeft belangrijke nieuwe inzichten gegeven in de rol van hormonen bij het ontstaan van droge ogen en vormde de basis voor vervolgonderzoek naar gepersonaliseerde behandelingen.
Vehof J, Hysi PG, Hammond CJ. A Metabolome-Wide Study of Dry Eye Disease Reveals Serum Androgens as Biomarkers. Ophthalmology. 2017, 124:505-511.
Erfelijkheid van droge ogen
Waarom krijgt de ene persoon wel droge ogen en de andere niet? In dit tweelingonderzoek liet Dr. Vehof zien dat erfelijke aanleg een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van droge ogen. Deze kennis helpt onderzoekers om nieuwe biologische mechanismen en toekomstige behandelingen te ontdekken.
Vehof J, Wang B, Kozareva D, Hysi PG, Snieder H, Hammond CJ. The heritability of dry eye disease in a female twin cohort. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2014, 55:7278-7283.
Pijn en overgevoelige zenuwen bij droge ogen
Pijn zonder zichtbare afwijkingen
Sommige patiënten ervaren ernstige branderigheid, pijn of lichtgevoeligheid, terwijl er bij onderzoek relatief weinig afwijkingen aan het oogoppervlak zichtbaar zijn. Deze internationale overzichtsstudie beschrijft het concept van nociplastische pijn: pijn die ontstaat doordat het zenuwstelsel overgevoelig is geworden. Deze kennis helpt oogartsen beter te begrijpen waarom sommige patiënten ernstige klachten hebben ondanks relatief milde afwijkingen aan het oog.
De Lott LB, Kaplan C, Harte S, Clauw DJ, Galor A, Vehof J, Shtein RM. Nociplastic pain among individuals with chronic ocular surface pain: One cause for "pain without stain"? Surv Ophthalmol. 2025 May-Jun;70(3):536-543.
Droge ogen en chronische pijnsyndromen
Droge ogen staan niet altijd op zichzelf. In deze studie liet Dr. Vehof zien dat patiënten met droge ogen vaker andere chronische pijnsyndromen (fibromyalgie, bekkenpijn, prikkelbare darmsyndroom) hebben. Dit onderzoek heeft bijgedragen aan een beter begrip van de rol van het zenuwstelsel bij droge ogen en benadrukt het belang van een persoonlijke benadering van iedere patiënt.
Vehof J, Sillevis Smitt-Kamminga N, Kozareva D, Nibourg SA, Hammond CJ. Clinical Characteristics of Dry Eye Patients With Chronic Pain Syndromes. Am J Ophthalmol. 2016, 162:59-65.e2.
Waarom klachten en afwijkingen niet altijd overeenkomen
Een veelgehoorde opmerking is: "Mijn ogen doen ontzettend veel pijn, maar de oogarts ziet bijna niets." In deze internationaal veel geciteerde studie liet Dr. Vehof zien dat de ernst van de klachten lang niet altijd overeenkomt met de afwijkingen die tijdens het oogonderzoek zichtbaar zijn. Dit onderzoek heeft wereldwijd bijgedragen aan een beter begrip van droge ogen en onderstreept waarom uitgebreide diagnostiek en maatwerk zo belangrijk zijn.
Vehof J, Sillevis Smitt-Kamminga N, Nibourg SA, Hammond CJ. Predictors of Discordance between Symptoms and Signs in Dry Eye Disease. Ophthalmology. 2017, 124:280-286.
De impact van droge ogen op het dagelijks leven
Droge ogen en kwaliteit van zien
Veel patiënten ervaren problemen met lezen, computerwerk, autorijden of langdurig scherp kijken. In deze studie onderzocht Dr. Vehof hoe droge ogen het dagelijks zien beïnvloeden. De resultaten laten zien dat droge ogen een grote invloed kunnen hebben op visuele prestaties, zelfs wanneer de gezichtsscherpte op de letterkaart nog goed is.
Morthen MK, Magno MS, Utheim TP, Snieder H, Jansonius N, Hammond CJ, Vehof J. The vision-related burden of dry eye. Ocul Surf. 2022, 23:207-215.
Invloed op kwaliteit van leven
Droge ogen kunnen een grote invloed hebben op het dagelijks functioneren. In deze studie werd onderzocht hoe droge ogen samenhangt met lichamelijk functioneren, vermoeidheid, mentale gezondheid en kwaliteit van leven. Het onderzoek laat zien dat droge ogen een chronische aandoening zijn die veel verder gaat dan alleen droge of geïrriteerde ogen.
Morthen MK, Magno MS, Utheim TP, Snieder H, Hammond CJ, Vehof J. The physical and mental burden of dry eye disease: A large population-based study investigating the relationship with health-related quality of life and its determinants. Ocul Surf. 2021, 21:107-117.
Invloed op werk en productiviteit
Droge ogen kunnen leiden tot concentratieproblemen, verminderde productiviteit en ziekteverzuim. In deze studie werd onderzocht welke invloed droge ogen hebben op het functioneren op het werk. De resultaten onderstrepen dat tijdige herkenning en behandeling niet alleen belangrijk zijn voor de ogen, maar ook voor het dagelijks functioneren.
Morthen MK, Magno MS, Utheim TP, Hammond CJ, Vehof J. The work-related burden of dry eye. Ocul Surf. 2023, 28:30-36.
Grote bevolkingsonderzoeken
Droge ogen in Nederland: hoe vaak komt het voor en wat zijn risicofactoren?
In één van de grootste bevolkingsonderzoeken naar droge ogen wereldwijd onderzocht Dr. Vehof bijna 80.000 deelnemers uit de Nederlandse Lifelines-studie. Hierdoor werd beter inzicht verkregen in hoe vaak droge ogen voorkomt en welke factoren het risico op het ontwikkelen van droge ogen vergroten.
Vehof J, Snieder H, Jansonius N, Hammond CJ. Prevalence and risk factors of dry eye in 79,866 participants of the population-based Lifelines cohort study in the Netherlands. Ocul Surf. 2021, 19:83-93.
Welke medicijnen kunnen droge ogen veroorzaken?
Veel geneesmiddelen kunnen droge-ogenklachten veroorzaken of verergeren. In dit grote bevolkingsonderzoek werd op een objectieve manier onderzocht welke medicijnen samenhangen met droge ogen. De resultaten helpen artsen en patiënten om medicatie mee te nemen in de zoektocht naar de oorzaak van droge ogen.
Wolpert LE, Snieder H, Jansonius NM, Utheim TP, Hammond CJ, Vehof J. Medication use and dry eye symptoms: A large, hypothesis-free, population-based study in the Netherlands. Ocul Surf. 2021, 22:1-12.
Persoonlijkheid en droge ogen
Waarom ervaart de ene patiënt veel meer klachten dan de andere, terwijl de oogafwijkingen vergelijkbaar zijn? In deze studie werd onderzocht hoe verschillende persoonlijkheidskenmerken samenhangen met droge ogen. De resultaten dragen bij aan een beter begrip van de grote verschillen tussen patiënten en benadrukken het belang van een behandeling die is afgestemd op de individuele patiënt.
Magno MS, Wolpert LE, Morthen MK, Utheim TP, Hammond CJ, Vehof J. The association between personality and dry eye disease: A large cross-sectional study. Ocul Surf. 2025 Jul;37:132-139.
Nieuwe behandelingen voor droge ogen
IPL-behandeling bij meibomklierdysfunctie
Meibomklierdysfunctie is wereldwijd de meest voorkomende oorzaak van droge ogen. Intense Pulsed Light (IPL) is inmiddels uitgegroeid tot een belangrijke behandeling voor deze aandoening. In deze uitgebreide overzichtsstudie werd het beschikbare wetenschappelijke bewijs samengevat en werden toekomstige ontwikkelingen besproken. De inzichten uit dit onderzoek dragen bij aan een optimale toepassing van IPL bij patiënten met droge ogen.
Fineide F, Magno MS, Khan AZ, Chen X, Vehof J, Utheim TP: Intense pulsed light treatment in meibomian gland dysfunction: Past, present, and future. Acta Ophthalmol 2024, 102:e414-e442.
Hyaluronzuur in kunsttranen
Hyaluronzuur is één van de meest gebruikte bestanddelen van kunsttranen. In deze internationale review werd het beschikbare wetenschappelijke bewijs voor hyaluronzuur bij droge ogen uitgebreid geëvalueerd. De resultaten helpen artsen en patiënten bij het kiezen van geschikte kunsttranen.
Hynnekleiv L, Magno M, Vernhardsdottir RR, Moschowits E, Tonseth KA, Dartt DA, Vehof J, Utheim TP: Hyaluronic acid in the treatment of dry eye disease. Acta Ophthalmol 2022, 100:844-860.
Welke kunsttranen werken het beste?
Er bestaan tientallen verschillende soorten kunsttranen. Deze review vergelijkt hyaluronzuur met andere enkelvoudige bestanddelen van kunsttranen en bespreekt de voor- en nadelen van de verschillende behandelingen. Dit helpt zorgverleners om een behandeling beter af te stemmen op de individuele patiënt.
Hynnekleiv L, Magno M, Moschowits E, Tonseth KA, Vehof J, Utheim TP: A comparison between hyaluronic acid and other single ingredient eye drops for dry eye, a review. Acta Ophthalmol 2024, 102:25-37.
Hydroxypropyl methylcellulose (HPMC)
Hydroxypropyl methylcellulose (HPMC) is al tientallen jaren een belangrijk bestanddeel van kunsttranen. Deze review beoordeelt het wetenschappelijke bewijs voor HPMC en bespreekt welke patiënten hiervan het meeste voordeel kunnen hebben.
Mysen OMB, Hynnekleiv L, Magnø MS, Vehof J, Utheim TP. Review of Hydroxypropyl Methylcellulose in Artificial Tears for the Treatment of Dry Eye Disease. Acta Ophthalmol. 2024 Dec;102(8):881-896.
Antibiotica bij blefaritis en meibomklierdysfunctie
Bij sommige vormen van blefaritis en meibomklierdysfunctie kunnen antibiotica een belangrijke rol spelen. In deze internationale overzichtsstudie werd het beschikbare bewijs voor verschillende antibiotische behandelingen samengevat, zodat artsen beter kunnen bepalen wanneer deze behandeling zinvol is.
Vernhardsdottir RR, Magno MS, Hynnekleiv L, Lagali N, Dartt DA, Vehof J, Jackson CJ, Utheim TP: Antibiotic treatment for dry eye disease related to meibomian gland dysfunction and blepharitis - A review. Ocul Surf 2022, 26:211-221.
Warmtebehandeling van de oogleden
Een warm oogkompres vormt voor veel patiënten de basis van de behandeling van meibomklierdysfunctie. In deze review werd het wetenschappelijke bewijs voor warme kompressen en warme oogmaskers uitgebreid samengevat en werden praktische aanbevelingen gedaan voor de dagelijkse behandeling.
Schjerven Magno M, Olafsson J, Beining M, Moschowits E, Lagali N, Wolffsohn JS, Craig JP, Vehof J, Dartt DA, Utheim TP: Hot towels: The bedrock of Meibomian gland dysfunction treatment - A review. Cont Lens Anterior Eye 2023, 46:101775.
Moderne warmtebehandelingen
Naast warme kompressen zijn er tegenwoordig ook diverse geavanceerde warmteapparaten beschikbaar voor de behandeling van meibomklierdysfunctie. Deze review vergelijkt de verschillende technieken en bespreekt de wetenschappelijke onderbouwing van deze behandelingen.
Beining MW, Magno MS, Moschowits E, Olafsson J, Vehof J, Dartt DA, Utheim TP: In-office thermal systems for the treatment of dry eye disease. Surv Ophthalmol 2022, 67:1405-1418.
Leefstijl en droge ogen
Voeding en het mediterrane dieet
Kan gezonde voeding helpen bij droge ogen? In deze studie werd onderzocht of een mediterrane voeding samenhangt met minder droge ogen. Hoewel een direct verband met droge ogen niet werd gevonden, bleek een mediterraan voedingspatroon wel samen te hangen met minder ontstekingsactiviteit in het lichaam.
Magno MS, Moschowits E, Morthen MK, Beining MW, Jansonius NM, Hammond CJ, Utheim TP, Vehof J: Greater adherence to a mediterranean diet is associated with lower C-reactive protein (CRP) levels, but not to lower odds of having dry eye disease. Ocul Surf 2023, 30:196-203.
Water drinken en droge ogen
Veel patiënten vragen zich af of extra water drinken helpt tegen droge ogen. In deze studie werd onderzocht of de dagelijkse waterinname samenhangt met droge ogen. Dit soort onderzoek helpt om wetenschappelijk onderbouwde leefstijladviezen te kunnen geven.
Nguyen L, Magno MS, Utheim TP, Jansonius NM, Hammond CJ, Vehof J: The relationship between habitual water intake and dry eye disease. Acta Ophthalmol 2023, 101:65-73.
Schermgebruik
Steeds meer mensen brengen een groot deel van de dag achter een beeldscherm door. Deze internationale review beschrijft hoe langdurig schermgebruik kan bijdragen aan droge ogen en geeft praktische adviezen om klachten te voorkomen of te verminderen.
Kamoy B, Magno M, Noland ST, Moe MC, Petrovski G, Vehof J, Utheim TP: Video display terminal use and dry eye: preventive measures and future perspectives. Acta Ophthalmol 2022, 100:723-739.
Slaapkwaliteit
Veel patiënten met droge ogen ervaren ook slaapproblemen. In deze studie werd aangetoond dat droge ogen en een verminderde slaapkwaliteit regelmatig samengaan. Dit benadrukt dat een goede behandeling soms verder gaat dan alleen het oogoppervlak.
Magno MS, Utheim TP, Snieder H, Hammond CJ, Vehof J: The relationship between dry eye and sleep quality. Ocul Surf 2021, 20:13-19.
Onderzoek naar het syndroom van Sjögren
Droge ogen bij het syndroom van Sjögren
Het syndroom van Sjögren is één van de belangrijkste oorzaken van ernstige droge ogen. In deze internationale overzichtsstudie werden de nieuwste inzichten besproken op het gebied van diagnostiek, behandeling en toekomstige ontwikkelingen. De publicatie onderstreept het belang van een gespecialiseerde aanpak voor patiënten met Sjögren.
Vehof J, Utheim TP, Bootsma H, Hammond CJ: Advances, limitations and future perspectives in the diagnosis and management of dry eye in Sjogren's syndrome. Clin Exp Rheumatol 2020, 38 Suppl 126:301-309.
Internationale behandelrichtlijn voor het syndroom van Sjögren
Dr. Vehof werkte mee aan de internationale EULAR-richtlijn voor de behandeling van het syndroom van Sjögren. Deze aanbevelingen worden wereldwijd gebruikt door artsen die patiënten met Sjögren behandelen en vormen een belangrijke basis voor de zorg aan deze patiëntengroep.
Ramos-Casals M, Brito-Zeron P, Bombardieri S, …, Vehof J, et al: EULAR recommendations for the management of Sjogren's syndrome with topical and systemic therapies. Ann Rheum Dis 2020, 79:3-18.
Andere belangrijke wetenschappelijke bijdragen
Traanvocht als bron van nieuwe diagnostiek
Naast onderzoek naar bloedbiomarkers doet Dr. Vehof ook onderzoek naar stoffen in het traanvocht. Door steeds nauwkeuriger te meten welke eiwitten en andere stoffen aanwezig zijn, hopen onderzoekers in de toekomst droge ogen eerder en nauwkeuriger te kunnen diagnosticeren en behandelingen beter op de individuele patiënt af te stemmen.
Gijs M, Arumugam S, van de Sande N, …, Vehof J, Nuijts R: Pre-analytical sample handling effects on tear fluid protein levels. Sci Rep 2023, 13:1317.
Fineide FA, Tashbayev B, Elgstoen KBP, …, Vehof J, et al: Tear and Saliva Metabolomics in Evaporative Dry Eye Disease in Females. Metabolites 2023, 13.
Oogdrukmedicatie en droge ogen
Veel patiënten die oogdrukverlagende druppels gebruiken, ontwikkelen klachten van droge ogen of blefaritis. In deze internationale review werd onderzocht welke invloed glaucoommedicatie heeft op het oogoppervlak en de meibomklieren. Deze kennis helpt artsen om oogdrukbehandeling en comfort van het oog beter met elkaar in balans te brengen.
Fineide F, Lagali N, Adil MY, Arita R, Kolko M, Vehof J, Utheim TP: Topical glaucoma medications - Clinical implications for the ocular surface. Ocul Surf 2022, 26:19-49.
Beeldschermgebruik en droge ogen
Beeldschermen zijn niet meer weg te denken uit het dagelijks leven. Dr. Vehof werkte mee aan meerdere internationale reviews waarin werd onderzocht hoe langdurig schermgebruik droge ogen kan veroorzaken of verergeren. De resultaten vormen een belangrijke basis voor adviezen over knipperen, pauzes nemen en het optimaliseren van de werkomgeving.
Fjaervoll H, Fjaervoll K, Magno M, Moschowits E, Vehof J, Dartt DA, Utheim TP: The association between visual display terminal use and dry eye: a review. Acta Ophthalmol 2022, 100:357-375.
Fjaervoll K, Fjaervoll H, Magno M, Noland ST, Dartt DA, Vehof J, Utheim TP: Review on the possible pathophysiological mechanisms underlying visual display terminal-associated dry eye disease. Acta Ophthalmol 2022, 100:861-877.
Internationaal onderzoek naar oogoppervlakteziekten
Naast onderzoek naar droge ogen draagt Dr. Vehof ook bij aan internationale samenwerkingsverbanden die zich richten op bredere aandoeningen van het oogoppervlak. Daarbij wordt gekeken naar de uitdagingen waarmee oogartsen wereldwijd worden geconfronteerd en naar mogelijkheden om de zorg verder te verbeteren.
Erickson S, Sullivan AG, Abad JC, …, Vehof J, et al: TFOS: Unique challenges and unmet needs for the management of ocular surface diseases throughout the world. Ocul Surf 2021, 22:242-244.
Volledig overzicht van publicaties
De hierboven genoemde publicaties vormen een selectie van het wetenschappelijk onderzoek van Dr. Vehof. Inmiddels heeft hij meer dan 100 wetenschappelijke artikelen gepubliceerd in internationale vakbladen en is hij met afstand de meest geciteerde onderzoeker in Nederland op het gebied van droge ogen en blefaritis.
Wilt u een volledig overzicht van alle wetenschappelijke publicaties van Dr. Vehof bekijken? Dan kunt u gebruikmaken van onderstaande links.
Bekijk alle publicaties op PubMed.
Bekijk het Google Scholar-profiel van Dr. Vehof.